Андранік Антанян

Апрача гэтага кадру на стужцы больш нічога з той прагулкі і не засталося. Найменш хочацца здымаць у лоб цікавага суразмоўцу.

Пані Вера размаўляла вельмі ціха. Мова вельмі багатая, вобразная. Яна не рабіла паправак на тое, што з ангельскай мовай я сутыкаюся хіба падчас прагляду эўраспорту. Напэўна, так яно і правільна. А можа і не умела іначай фармуляваць свае думкі.

Пад час нашай кароткай прагулкі (ад Латако да крамы і назад) расказвала нейкія фантастычныя гісторыі пра тое чаму брытанскія прафсаюзы адмовіліся ад выхаднога на першае траўня, тлумачыла на пальцах асаблівасьці архітэктуры брытанскіх касьцёлаў.

Эрудыцыяй, непасрэднымі (і троху брутальнымі) манэрамі, жывым розумам страшна нагадвала Томаса Чапайціса. Хацелася іх пазнаёміць, але чамусьці не склалася. Наколькі памятаю, Томас не падымаў тэлефона. Шкада, канешне.

22.06.2008. Вільня

Калі раптам каму важна - на гадзіньніку 15 г. 20 хв.

Сьветлая памяць.

У часопісе “Архэ” размова з Арсенем Лісам. Можна было і цікавей зрабіць, але што вырасла — тое вырасла. Дзякуй і на гэтым.

Зьвярнуў увагу на тое, што ці то суразмоўнік ці то рэдактар перакруцілі цытату з Паўліны Мядзёлкі. У часопісе яна гучыць так:

«Калісьці вочкі маёй памяці былі малыя, то і памятала я падрабязнасці. Цяпер вочкі памяці такія вялікія, што ўсё дробнае праз іх пралятае».

Хто адновіць першапачатковы варыянт — таму прыз.

У суседнім доме жыве мілая бабулька. Зь ліку латэнтных “зялёных”. Кожную раніцу галубоў падкормлівае. Ня ўпэўнены, што такім гэстам яна ратуе прыроду і адсоўвае глябальнае пацяпленьне, але не мая справа. Колькі тых радасьцяў у старога чалавека?

За бабулькай пастаянна ходзіць коцік. Звычайны дагледжаны коцік чорна-белы, з ружовым ашыйнікам. Бабулька сыпле крупу і хлеб птушкам. Коцік птушак ганяе (усё ж драпежная істота), але робіць гэта падкрэсьлена бяззлобна і ляніва. Не дзеля ежы, а дзеля спорту. Галубы пасьпяваюць ўзлятаць на дрэва. Карацей ідылія. Працэдура цягнецца хвілін 20.

Бабулька сканчае падкормку нашых крылатых сяброў і задаволеная сабою ідзе да свайго пад’езду. Кот застаецца пільнаваць птушак. Бо, як ужо адзначалася, інстынкты захаваліся, а можа проста не нагуляўся. Усё ж коцік, а не хамячок які. Бабулька паварочваецца і пяшчотна кліча свайго гадаванца: “Гітлер, хадзі сюды…. Гі-і-і-і-тлер, хадзі сюды… Hitleri… ateik čia”.

Каб вы чулі, зь якой пяшчотай яна вымаўляе гэтае імя.

Катлярчук чудзесны. Цытую

Застаюся пры сваім, што ў 1920–1930 гг. ”супраца менскіх і ковенскіх калегаў была немагчымай, бо Літва ўважалася за ворага СССР”.

Угу. А міністар замежных спраў ЛР пад руляй аўтамата хадзіў на ўрачыстасьці з нагоды 7-га лістапада.

Чамусьці філёлягам ніхто не замінаў супрацоўнічаць з ворагам (гл. удзел Міколаса Біржышкі ў канфэрэнцыі 1926 году, справаздачы аб працы “Таварыства па вывучэньню культуры народаў СССР” ну і т.п.), а вось гісторыкам заміналі. Несправядлівасьць такая вось. Крыўдна. Да сьлёз.

Вось што я вам скажу. Хутка ў часопісе Архэ хэдлайнерамі будуць пастухі і даяркі. І гэта правільна. Цяпер такія часы, што вельмі часта цяжка адрозьніць гопніка ад інжынера, а гісторыка ад пастуха.

Учора зайшоў у адзін патасны букініст. Звычайна такія ўстановы абмінаю, але гэтым разам надвор’е вымагала зайсьці ў якую кавярю ці кнігарню. Глябальнае пацяпленьне, ідрыць яго за нагу.

У кнігарні пагартаў томік Антанаса Страздаса. Прасілі за яго дорага — нешта па літу за верш. Нават і ня думаў купляць.

Прасіць канешне можна. Сувярэнная воля. Але зацікавілі мяне ня вершы Страздаса, а слоўнічак у канцы кніжкі, у якім сучаснаму літоўскаму чытачу тлумачаць не зразумелыя лексемы. У асноўным там беларусізмы і палянізмы. І слоўнічак той не на адну сотню лексічных адзінак. І гэта на малюпасенькую спадчыну Дразоўскага.

Усё ж забаўны фенамэн вымаўлёўваецца. Балтызмы ў беларускай мове — гэта такая абсмоктаная тэма. Кожны я-балт іх ведае, і трымае пад падушкай кніжку Лаўчуце “Словарь балтизмов в славянских языках”.

А вось беларусізмы ў шчыралітоўскай мове — табу найвялікшае. Нават тыя мае сябры, якія плююць на ўсе інстытуты мовазнаўства і сьвядома кажуць “brudas”, “arielka”, “svietas” і “chlapčiukas” звычайна не ўсьведмляюць якую цёмную старонку гісторыі літоўскай мовы яны дэманструюць.

Ніхто б не зьвярнуў увагі на афіцыйны здымак сямьі Абамы, каб не адна акалічнасьць — на гузік апараціка ціснула вялікая Лейбовіц. Эпітэты якія ўжываюць фатографы гаворачы пра гэтую карцінку “ніякая” (ну і блізкія да гэтага прыметніка сінонімы). І гэта не ад зайздрасьці. Здымак сапраўды так сабе. Не прадуманыя касьцюмы, з другога пляну лезуць лішнія дэталі: нейкі бліскучы кубак на паліцы, з галавы малодшай дачкі тырчыць ідзейская карцінка, дзьвярныя касякі, “багатыя” рамы, сьвечкі (лямпачкі?) у другім пакоі — блішчаць, ламаюць кампазыцыю і адрываюць ўвагу гледача ад саміх партрэтуемых. Карацей, бывае і лепш. Read the rest of this entry »

Дзякуючы Томэку, сёньня зноўку трапіла на вочы адна мапа 1922 году. Мапа зроблена ананімным штабным пісарам. Мапа як мапа. Рэкі, гарады, межы. Контуры тушам, расфарбавана акварэлькай. Зьвярнуў увагу на надпіс. Дарэчы, так сабе надпіс. Зусім не вяршыня каліграфічнага мастацтва. Бачна, што не Павал Семчанка літаркі выводзіў. Read the rest of this entry »